“เกมสามเหลี่ยม” ระหว่างจีน ญี่ปุ่น และไทย: ผู้ผลิตรถยนต์ญี่ปุ่นยังคงเงียบ ไทยจะรักษาฐานะประเทศอุตสาหกรรมยานยนต์ไว้ได้หรือไม่หากต้องพึ่งพาเทคโนโลยีจากจีน?

ถนนในกรุงเทพฯ ที่เคยเต็มไปด้วยรถกระบะและรถเก๋งจากญี่ปุ่น ตอนนี้กลับเต็มไปด้วยรถยนต์ไฟฟ้าจากจีนมากขึ้นเรื่อยๆ ที่น่าสนใจยิ่งกว่านั้นคือ "ความเงียบ" ของผู้ผลิตรถยนต์ญี่ปุ่นโดยรวม

ทำไมญี่ปุ่นถึงเงียบ?

พวกเขาสร้างฐานที่มั่นคงในประเทศไทยมานานหลายทศวรรษ มีห่วงโซ่อุปทานและเครือข่ายตัวแทนจำหน่ายที่ครบวงจรที่สุด อย่างไรก็ตาม เมื่อเผชิญกับกระแสรถยนต์ไฟฟ้า บริษัทยักษ์ใหญ่ของญี่ปุ่นกลับลังเล พวกเขาไม่ต้องการเสียกำไรจากยุครถยนต์ที่ใช้เชื้อเพลิงเบนซิน และยังกังวลว่าการเปลี่ยนมาใช้รถยนต์ไฟฟ้าจะส่งผลกระทบต่อการจ้างงานในท้องถิ่นและโรงงานที่เกี่ยวข้อง ดังนั้นพวกเขาจึงเลือกใช้กลยุทธ์ถ่วงเวลา คือการขายรถยนต์ไฮบริดต่อไปและส่งเสริมรถยนต์ไฮบริดแบบอ่อน (mild hybrid) แทนที่จะเป็นรถยนต์ไฟฟ้าล้วน

การเข้ามาของเทคโนโลยีจากจีนเป็นโอกาสหรือภัยคุกคามกันแน่?

สำหรับประเทศไทย นี่คือโอกาสสำคัญอย่างยิ่ง รัฐบาลไทยได้กำหนดนโยบาย "30@30" เพื่อให้รถยนต์ไฟฟ้ามีสัดส่วน 30% ของการผลิตทั้งหมดภายในปี 2030 การบรรลุเป้าหมายนี้ต้องอาศัยการถ่ายทอดเทคโนโลยี ผู้ผลิตรถยนต์ชาวจีนไม่เพียงแต่เต็มใจที่จะให้เทคโนโลยีเท่านั้น แต่ยังเต็มใจที่จะสร้างโรงงาน ฝึกอบรมแรงงาน และกระตุ้นการผลิตแบตเตอรี่ในประเทศ (เช่น ความร่วมมือของ CATL กับประเทศไทย) โมเดล "เทคโนโลยีเพื่อตลาด" นี้จึงเป็นไปได้สำหรับประเทศไทยอย่างแน่นอน

ประเทศไทยจะรักษาสถานะความเป็นประเทศผู้ผลิตรถยนต์รายใหญ่ได้หรือไม่?

คำตอบคือได้ แต่ก็ต่อเมื่อประเทศไทยไม่กลายเป็นเพียงโรงงานประกอบรถยนต์เท่านั้น ด้วยการใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีและการลงทุนจากจีน ในขณะเดียวกันก็กดดันให้ยักษ์ใหญ่ของญี่ปุ่นเร่งการเปลี่ยนแปลง ประเทศไทยสามารถสร้างการแข่งขันระหว่างญี่ปุ่นและจีนได้—ใครก็ตามที่สามารถเสนอต้นทุน เทคโนโลยี และการจ้างงานในท้องถิ่นที่ดีที่สุดก็จะอยู่รอด สิ่งที่ประเทศไทยต้องทำคือเปลี่ยนตัวเองให้เป็น "ฐานส่งออกรถยนต์ไฟฟ้า" แผ่ขยายอิทธิพลไปทั่วอาเซียนและตลาดรถยนต์พวงมาลัยขวา

คำแนะนำสุดท้ายของผมคือ อย่าเลือกข้างใดข้างหนึ่ง แต่จงใช้ประโยชน์จากทั้งจีนและญี่ปุ่น นั่นคือโอกาสที่แท้จริงของไทยที่จะชนะ